Kermis, een lange geschiedenis

Feesten is van alle tijden. In de loop van de eeuwen hebben de begrippen kermis en foor een evolutie doorgemaakt. De woorden foor en kermis gaan bijna voor synoniem door, zij zijn nochtans verschillend van oorsprong.

In onze streken hielden de mensen 2.000 jaar geleden al een soort jaarmarkt. De Romeinen noemden dat een 'forum'. Vandaar komt ons woord 'foor'. Mensen kwamen er om elkaar te ontmoeten. Ze deden er inkopen. Er stonden ook artiesten op de markt. De foren, ingesteld door leken zorgden tot het midden van de 18de eeuw voor de internationale handel. Zij speelden aldus een belangrijke economische rol. Kermissen daarentegen vertoonden oorspronkelijk een geestelijk karakter. De "kerkemisse" werd jaarlijks opgedragen om de wijding van de kerk te vieren. Vandaar ons woord 'kermis'. Op de kerkmis kon je spullen kopen. Er was toneel, zang, een optocht... Artiesten lieten hun kunsten zien. Het feest werd elk jaar herhaald. Het werd meer en meer een feest voor het volk. Geloof en handel werden minder belangrijk.

Vinchant geeft een idee hoe de mensen van de 16de eeuw kermis vierden : "De Nederlanden genoten een grote welvaart. De steden en de handelaren waren rijk en welvarend. Ze gebruikten alle tijd die ze konden om banketten te houden: men was de parochies toegenegen, niet om reden van devotie, maar omwille van de pracht en de praal, uit pronkzucht. Er werden feestmalen gehouden gedurende acht dagen die men deelde met vrienden die soms van twintig dorpen verder kwamen. In plaats van de vespers bij te wonen en de preken te aanhoren na de maaltijd bracht men zijn tijd door met spelen, toneel en vermaak".

Het volk was altijd uit op feestvieren wat dikwijls tot het verspillen van tijd aanleiding gaf. Op 7 oktober 1531 greep keizer Karel V in met een verordening waarin hij besliste dat de kermis slechts op één dag mocht plaatsvinden "als remedie tegen ongeregeldheden, braspartijen en dronkenschap die zich voordoen in onze landen ter gelegenheid van toewijdingen, feesten en kermissen "".

Het politiek rationalisme van Joseph II trof het domein van de kermissen, waarbij hij godsdienst en staat nadelig beoordeelde. Het keizerlijke bevelschrift van 11 februari 1786 stipuleerde dat alle kermissen over het hele land op dezelfde dag moesten plaatsvinden, de tweede zondag na Pasen. Maar de sterkte van deze populaire gewoontes hadden als gevolg dat dit reglement maar korte tijd werd nageleefd want het was veel leuker dat de kermis van het naburige dorp op een andere datum viel zodoende men daar ook kon deelnemen.

Ter gelegenheid van de kermis werden er vele spelen en vermakelijkheden georganiseerd zoals wedstrijden met de kruis- of bolboog, kegelspelen, bloemententoonstellingen, muziekconcerten en vuurwerk. Maar de mensen zochten steeds naar ander vermaak:



Spiegeltent


Meer hierover kan u lezen in ons tijdschrift nr 3 (september 2009) van jaargang 7.

Veel leesplezier !!