1914 - 2014
De Grooten Oorlog



Wij zoeken nog informatie over onderstaande personen.

Bezit u nog foto's, trouwboekjes, legerzakboekjes, vuurkaart, medailles, ... van deze personen,
neem dan contact met ons op.

Bauwens Benedictus  Baasrode 21-07-1888 
Bonduel Florent  Baasrode 24-10-1889 
Claes Vital  Baasrode 01-08-1893 
De Brandt Jean  Baasrode 08-02-1887 
De Cock Gustaaf  Moerzeke 23-07-1888 
De Ridder Laurentius Franciscus  Baasrode 24-02-1893 
De Saeger Theofiel  Baasrode 09-02-1891 
Emanuel Felix  Baasrode 04-05-1885 
Goossens August  Baasrode 03-08-1888 
Lauwers Louis  Baasrode 10-03-1894 
Meskens Amandus  Sint-Jans-Molenbeek 20-02-1886
Muys Cyriel  Baasrode 20-11-1886 
Philibert Emiel  Baasrode 18-12-1888 
Segers Alfons  Baasrode 04-09-1895 
Van Damme Petrus  Baasrode 19-01-1893 
Van Den Bossche Frans  Baasrode 16-08-1890 
Van Den Bossche Frans  Baasrode 29-09-1886 
Van Den Broeck Josef Victor  Baasrode 28-12-1893 
Van Der Poten Frans  Denderbelle 13-01-1891 
Van Der Vreken Frans  Baasrode 18-03-1895 
Van Heirveldt Petrus  Baasrode 18-12-1895 
Van Muylders Cesar  Baasrode 30-07-1886 
Veldeman Petrus  Baasrode 24-03-1885 
Vercammen Gustavus  Baasrode 03-01-1889 
Verheyen Albert  Baasrode 26-04-1895 
Verheyen Petrus  Baasrode 19-10-1893 


Wat voorafging ...

Op 12 oktober 1914 rukken de Duitsers Gent binnen en de volgende dag wappert de Duitse vlag op het stadhuis. De Britten bezetten Ieper vanaf 14 oktober 1914. De volgende dag stellen Franse, Britse en Belgische troepen zich achter de IJzer en de Ieperlee op. Uitgeput graven ze zich in in spoedloopgraven onder de belofte van hun oversten spoedig naar huis terug te keren. Op 16 oktober 1914 arriveren Duitse verkenningstroepen in Diksmuide en reeds de volgende dag gaan ze tot de aanval over, die succesvol door de Britten wordt afgeslagen.


De slag

Op 18 oktober 1914 gaat de Slag om de IJzer van start. Veldmaarschalk sir John French geeft de British Expeditionary Force opdracht naar Menen en Rijsel te vertrekken, maar wordt door de Duitsers in zijn opzet gehinderd. Zuidelijk van Nieuwpoort dringen de Duitsers bij Mannekensvere door en verjagen de Belgen uit hun verdedigingslinie. 's Nachts nemen de Belgische troepen wraak en kunnen enkele posities opnieuw innemen. Hun succes is maar van korte duur, want enkele uren later worden ze weer verdreven.

Diksmuide komt onder vuur op 18 oktober 1914 maar de Belgische troepen wijken niet. Ook Nieuwpoort staat in lichterlaaie. Lombardsijde wordt enkele uren later ingenomen nadat de Duitsers het Kanaal Plassendale-Nieuwpoort zijn overgestoken. Diezelfde dag moeten de Belgen bijna al hun voorposten opgeven. En op 20 oktober 1914 staan de Duitsers aan de IJzer.

De volgende dag vallen de Duitsers Tervate aan en slagen erin een loopbrug over de IJzer te nemen en een bruggenhoofd te vormen op de linkeroever. Ze dreigen door te stoten naar Duinkerke en de situatie wordt kritiek voor de Belgische verdediging. Zeker voor de volgende dagen want ook de 2e verdedigingslinie wordt bedreigd als de Duitsers hun posities op de linkeroever weten te verstevigen.

Op 25 oktober 1914 wordt de situatie zo kritiek dat Koning Albert, de opperbevelhebber van het Belgische leger, besluit om de polder tussen de IJzer en de spoorweg Nieuwpoort-Diksmuide onder water te zetten. Maar ...wist u dat tot die kleine kern van helden ook één van onze dorpsbewoners behoorde? Dat één van onze moedigen zijn leven op het spel zette om het Belgisch leger een overrompeling te besparen? Dat dank zij zijn onverschrokkenheid en inzet de IJzervlakte kon worden overstroomd?



Die dorpsgenoot was KAMIEL VAN BELLE, geboren te Buggenhout op 13 oktober 1879 als tweede telg uit het gezin van Karel Lodewijk Van Belle. Kamiel (of Camille Joseph volgens de burgerlijke stand) was nog bitter jong toen zijn moeder, Caroline Van Linthoudt, overleed (op 19 januari 1884) en zijn vader hertrouwde (op 12 september 1890) met Serafine Saerens.
Bij de loting trok hij en slecht nummer en werd meteen ingelijfd bij het 2e Genie. Men kreeg er hem echter niet klein en na vier jaar legerdienst huwde hij Maria Clementina Van Damme uit Baasrode. Hij vertrok uit Buggenhout en stichtte in Baasrode, waar hij werk had gevonden, een nieuw gezin. De echtverbintenis werd bezegeld met 5 kinderen: 2 zonen en 3 dochters.

Kamiel, van niets of niemand bang, zou heel de oorlog aan het front doorbrengen en, alsof de duivel ermee gemoeid was, raakte hij, ondanks de gevaarlijkste opdrachten, nooit gekwetst. Het hoeft ons dan ook niet te verbazen dat men hem vrij spoedig "Kamiel van den dievel" noemde.



Over het precieze verloop van de onderwaterzetting van de IJzervlakte die een einde maakte aan de IJzerslag is reeds veel geschreven. In elk geval rijpte de idee bij kapitein-commandant Nuyten om via een gecontroleerde onderwaterzetting de Duitse opmars te stuiten. Hij liet de Veurnse onderzoekrechter Emeric Feys een document tonen aan Kolonel Wielemans, de onderchef van de Generale Staf, waaruit bleek dat Nieuwpoort in 1793 de Franse revolutionaire troepen een tijdlang op afstand had weten te houden door een onderwaterzetting. Feys, een algemeen bekend liefhebber van Vlaanderen en vooral van de historische IJzerstreek, had het document van zijn voorouders geërfd en bewaarde het met veel eerbied, tot het onverwacht weer van nut werd en een grote rol speelde in het krijgsgebeuren. Diezelfde dag nog, op zondag 25 oktober 1914, werd Karel Cogge (° Veurne, 1855 - + Veurne, 1922), toezichter van de Noordwatering van Veurne, op het stadhuis ontboden om de mogelijkheden van een inundatie te bespreken. Een eerste poging via het Oud-Veurnesas, uitgevoerd door Karel Cogge en kapitein Thys, bleek niet toereikend genoeg. Vervolgens werd gefocust op de idee van Karel Cogge om via de Noordvaart de IJzervlakte onder water te zetten: hij wist namelijk dat het debiet van de Noordvaart driemaal hoger was dan de Oude-Veurnevaart. Dit voorstel werd eerst tegengehouden, omdat de Noordvaart te dicht lag bij de Duitse stellingen. In de nacht van 29 op 30 oktober werd uiteindelijk toch beslist om de 'verlaat' van de Noordvaart te openen. Dit werd uitgevoerd door kapitein Umé, korporaal Ballon, soldaten Cop en Van Belle met medewerking van schipper Hendrik Geeraert. Zes uur lang kon het zeewater landinwaarts stromen. Daarna werden de schuifdeuren weer gesloten om het water te beletten weer zeewaarts te vloeien. Door dit manoeuvre 4 nachten na elkaar te herhalen, steeg het water in het beoogde gebied met 10 à 30cm. Weken na weken werd hetzelfde scenario afgewerkt. Het doel werd bereikt: de vlakte stond over een breedte van 2 à 3 kilometer onder water. De Duitse troepen die te Pervijze en Ramskapelle het front doorbroken hadden, raakten ingesloten, verdronken of werden krijgsgevangen genomen. De IJzerslag was ten einde. De Belgen hadden de controle over de afwatering van de streek (via een compagnie 'Sapeurs-Pontonniers'), maar de Duitsers bleven de sluizen met hun zware artillerie bestoken. Toen de sluis te Veurne werd vernield vulden de vier vrijwilligers een lichter met tonnen "vaderlanderkes" om de controle over het water te blijven behouden. Kamiel Van Belle en de 3 collega-vrijwilligers bleven tot in mei 1915 elke dag de sluizen bedienen. Op dat ogenblik stichtte kapitein Thys een compagnie die met de bewaking van de sluizen belast werd.

Sinds het overlijden van zijn echtgenote (4 mei 1954) woonde Kamiel bij zijn jongste dochter Francine waar hij als gepensioneerde meestergast van de "Ateliers de Construction" een rustige oude dag sleet. Hij overleed op 10 juni 1969.



Eerbetoon

Kamiel Van Belle en Frans Cop bleven steeds eenvoudige mensen. De eer die ze voor hun moedige taak ongetwijfeld verdienden hebben ze nooit in verhouding ontvangen.

Op 9 augustus 1964 gunde men hen toch nog het genoegen op het stadhuis te Nieuwpoort te worden ontvangen. Ze werden er door de koning gelukgewenst voor de moed die ze een halve eeuw voordien als eenvoudige soldaten hadden opgebracht.

Cogge en Geeraert ontvangen onder meer de Leopoldsorde en krijgen later een eervolle begrafenis als nationale helden.

Het lichaam van Karel Cogge wordt het stadhuis
van Veurne uitgedragen, waar het heeft opgebaard gelegen.
(Foto archief HBVL)
De begrafenis van Hendrik Geeraert in Brugge maar
er is nog een tweede grote plechtigheid in Nieuwpoort.
(Foto archief HBVL)


In de stad Veurne wordt een laan naar Cogge genoemd en zijn buste is er te bekijken in de Noordstraat.



Buste van Karel Cogge


Nieuwpoort brengt met de buste van Hendrik Geeraert op het naar hem genoemde plein achter het stadhuis hulde aan de binnenschipper-sluiswachter.

Ook het legermuseum eert de twee waaghalzen. Cogge krijgt een gedenkplaat en Geeraert een buste.

Ten slotte is er ook het biljet van 1000 frank dat in 1950 in omloop komt met op de voorzijde Koning Albert I en op de keerzijde Hendrik Geeraert.